Alcohol- en drugsvoorlichting aan kinderen is riskanter dan je denkt

Alcohol- en drugsvoorlichting aan kinderen is riskanter dan je denkt
De gemeente Rotterdam gaat binnenkort kinderen van 9 jaar en hun ouders voorlichten over alcohol en drugs. Dat heeft jeugdwethouder Hugo de Jonge toegezegd in een brief aan de gemeenteraad.

Dit kopten de kranten op woensdag 5 september. Onder het motto ‘Baat het niet, schaadt het niet’ willen mensen er vroeg bij zijn om kinderen te waarschuwen tegen de gevaren van alcohol en drugs. Beter dat je ze te vroeg voorlicht dan dat je er te laat bij bent. Dit lijkt ook op het eerste gezicht een nobel streven, maar of het ook daadwerkelijk klopt wat hier wordt beweerd, wordt door wetenschappers tegenwoordig wel betwist. Op Radio 2 gaf ik hierover een interview:

Aansluiten bij de de wereld van het kind

Iedere pedagoog kan je vertellen dat je, wanneer je kinderen wat wilt leren, je moet aansluiten bij hun ontwikkelingsniveau en hun eigen leefwereld. Deze wereld is nog niet zo breed en groot als de onze. Kinderen leven veelal thuis, gaan spelen bij vriendjes, gaan naar kinderfeestjes, zitten op clubjes of ze sporten en gaan vooral veel naar school. Het is van belang dat kinderen de informatie die ze aangeboden krijgen kunnen plaatsen in het hier en nu. Kunnen ze dat niet, dan blijft het een abstract gegeven wat al snel als niet relevant feitje het ene oor in gaat en het andere uit.

Alcoholvoorlichting

Met het gebruik van alcohol komen bijna alle kinderen in het dagelijkse leven in aanraking. Het is bijvoorbeeld ook zo dat in kringgesprekken die kinderen op school voeren dit onderwerp nogal eens ter sprake komt. Immers, de kans is groot dat papa en mama alcohol drinken en dat ze het zien op feestjes. Dit maakt dat het onderwerp voor het kind te plaatsen is in hun leefwereld. Hetzelfde geldt voor tabak. Vandaar dat het Trimbos-instituut een lesmethode heeft ontwikkeld waarbij kinderen uit groep 7 en 8 volgens de lesmethodiek van ‘verhalend ontwerpen’ aan de slag kunnen. Deze methodiek is bedoelt om kinderen over een onderwerp te laten praten binnen hun eigen leefwereld. Het verhaal neemt de kinderen mee naar bijvoorbeeld het afscheid van groep 8, of naar een voorlichtingsbureau voor ouders en kinderen. Hiermee plaats je het onderwerp midden in de wereld van het kind en krijgt het onderwerp een inhoud en een lading die past bij de ontwikkelingsfase van het kind.

Drugsvoorlichting

Bij drugs ligt het toch iets anders als bij alcohol. Voor het overgrote deel van de kinderen maken drugs geen deel uit van de leefomgeving. Het is een abstract begrip. Het is dan ook de vraag of het zinvol is om kinderen met drugs te introduceren en ze uit te leggen waarom mensen drugs gebruiken en waarom je het zelf nooit zou moeten doen. Er zijn zelfs aanwijzingen dat het wel degelijk een averechts effect kan hebben om kinderen op jonge leeftijd te introduceren met drugs via voorlichting. Het kan namelijk bij een kleine groep kinderen de nieuwsgierigheid wekken voor het nieuwe en het riskante effect van drugs. Het zijn de kinderen die zich niet zo snel laten afschrikken en open staan voor nieuwe impulsen die door de voorlichting eerder geïnteresseerd zouden kunnen raken dan afgeschrikt. Dus bij een risicovol onderwerp als drugsvoorlichting is het verstandig om, als de baten niet helder en duidelijk zijn, er niet van uit te gaan dat het geen schade doet bij een kleine kwetsbare groep kinderen. Ik wil hier geen pleidooi houden om het niet met kinderen te hebben over het onderwerp, maar eerst eens te onderzoeken of en hoe het onderwerp bij de ontwikkelingsfase van het kind past. Als je als preventiewerker gelooft in de kracht van voorlichting, moet je ook durven te geloven dat deze kracht twee kanten op kan gaan, zowel positief als negatief.