Gezondheidsbevordering, hoe het moet volgens jongeren

Gezondheidsbevordering, hoe het moet volgens jongeren

“Maak het makkelijk, want we zijn lui en ongedisciplineerd” zomaar een uitspraak van jongeren over hoe we ze kunnen aanzetten tot gezond leven. Samen met een aantal jongeren praten over gezondheidsbevordering levert veel informatie op over hoe jongeren het best gemotiveerd kunnen worden om gezond te leven. In dit artikel wil ik graag de 5 gouden regels volgens jongeren de revue laten passeren.

Gezondheid is voor zorg- en preventieprofessionals een rijk en breed begrip. Als je een associatieoefening houdt rond het thema gezondheid is het resultaat een woud aan woorden en begrippen. Hoe anders is het wanneer je een groep jongeren diezelfde opdracht geeft. Dit deed ik onlangs tijdens een sessie met jongeren, ik gooide ik het begrip “gezondheid” in de groep en keek vervolgens tegen een hoop uitgestreken gezichten aan… Veel verder dat het resultaat van Google Image search kwamen ze niet echt: “Gezond en gevarieerd eten”, “niet roken” en “meer bewegen”. Na wat aarzeling kwamen “drank” en “drugs”, “lekker leven” en “goed in je vel zitten” ook nog op de sheet erbij, maar toen hield het wel op. Gezondheid is voor jongeren niet zo’n ding als wij denken. Niet echt top of mind en zeker niet iets waar ze dagelijks mee bezig zijn en ook geen begrip waar direct heel veel beleving bij komt kijken.

Regel 1 – Gezondheid moet makkelijk zijn

Het is vervelend om te moeten zeggen, maar het kwam dit keer uit hun eigen mond: “Wij zijn best lui, dus gezondheid moet wel makkelijk zijn”. Het gaat in deze blog te ver om even stil te staan bij het begrip “luiheid” bij pubers,
want het is allemaal een kwestie van framing. Maar laten we het er op houden dat jongeren bezig zijn met de belangrijke zaken in het leven zoals een vrienden, chillen, school, gamen, sporten en dat allemaal in een lijf wat in een constante staat van verandering en ontwikkeling is. Pubers hebben daar hun handen aan vol, laat staan dat ze dan ook nog eens veel moeite moeten doen om aan gezondheid te werken. Dus hun advies was: “Als je ons gezonder wil laten leven moet je dat gewoon makkelijker maken, of soms misschien zelfs verplicht opleggen.”

Regel 2 – Gezondheid doen we samen

Pubers klitten nu eenmaal samen. Samen kunnen ze veel. Ze zoeken elkaar ook altijd op. De adolescentiefase staat in het teken van identiteitsontwikkeling en die start door het spiegelen van je gedrag aan een aspiratieve groep in je directe omgeving. Gedrag ontwikkelen jongeren dus binnen hun eigen sociale context. Roken doe je voor het eerst in het groepje op het schoolplein waar je bij staat. Drinken doe je, als je het al niet thuis van je ouders krijgt, ook met een vriendje of vriendinnetje. Samen durf je meer en stimuleert het groepsproces verder het conformistische gedrag. Dit geldt niet alleen voor ongezond gedrag, maar ook voor gezond gedrag. Als jongeren iets aan hun gewicht willen doen doen ze dit liever ook samen met een vriend of vriendin. Met andere woorden maak gebruik van de sociale cohesie en vooral het conformistische gedrag van jongeren om gezond gedrag gangbaar te maken.

Regel 3 – Gezondheid moet je zien of voelen

Al doende leren jongeren grenzen kennen en zien ze de effecten van gedragingen, maar veel de gevolgen van ongezond gedrag zijn niet altijd direct voelbaar of zichtbaar. Jongeren leren in een korte feedbackloop, waarbij actie en reactie kort op elkaar moeten volgen om te kunnen leren. Hun advies was dan ook om in het bevorderen van gezond gedrag ook te zorgen voor directe positieve en negatieve feedback, waardoor er een leercurve kan ontstaan. Lange termijngevolgen passen net in deze leercurve en dragen dus ook niet bij aan het aanleren van gezond gedrag.

Regel 4 – Gezondheid moet dichtbij

Jongeren maken veel mee en leren van elkaar wat de leuke en minder leuke dingen in het leven zijn. Vanuit dit praktische perspectief is er in voorlichting al een lange traditie in het gebruik van ervaringsdeskundigen. Veelal hebben deze ervaringsdeskundigen veel meegemaakt: drugsgebruik, loverboys of pesten. De verhalen zijn op zich aangrijpend, maar haken niet echt aan het leven van de toehorende jongeren. Het is en blijft gewoon een zielig verhaal. Anders wordt het wanneer ongezonde leefstijl binnen de directe leefwereld merkbaar wordt. Een broer die in zak en as thuis komt met een SOA. De hulpeloosheid en het verdriet komt dan zo dichtbij dat de andere broers en zussen hiervan kunnen leren. Het advies van de jongeren was dan ook: “Hou het dichtbij, maak gezondheid iets wat in mijn directe omgeving speelt”.

Regel 5 – Gezondheid moet leuk zijn

Het leven is te kort om saaie dingen te doen #YOLO (You Only Live Once) is niet voor niets al heel lang trending! Als je de aandacht wil van jongeren moet je zorgen voor een positieve en uitdagende insteek. Leuk is niet het zelfde als ludiek. Deze fout maken professionals vaak als het gaat om het zoeken van aansluiting bij jongeren. Door een ludiek filmpje te maken of een andere ludieke grappig bedoelde interventie vorm te geven bereik je geen jongeren. Het maakt je als organisatie en als thema zelfs eerder belachelijk dan dat het de aandacht trekt. Jongeren en gezondheid is een serieuze aangelegenheid, behandel jongeren dan ook serieus en niet ludiek, maar zorg wel dat het leuk is om gezond te leven. Er moet iets in zitten wat jongeren zelf ook graag willen. Maar hoe kom je er nu achter dat dan is? Ook dat is simpel. Kom als professional uit je ivoren toren en ga co-creëren: Ontwikkel je interventie samen met jongeren.

 

Dit blog is eerder al gepubliceerd (2 juli jl.) op het jongerenweblog Alles over jongeren