Jongeren op zoek naar hun eigen ruimte

Jongeren op zoek naar hun eigen ruimte

Het terugdringen van het alcoholgebruik onder jongeren speelt als een rode draad door mijn carriere. Al sinds 1998 hebben we al veel geleerd en veel bereikt, zodanig veel dat we toe zijn aan een heel nieuw hoofdstuk. Als we het gebruik nu zover hebben teruggedrongen…. wat doen we dan met onze jeugd? Door de hoge leeftijdsgrens komen ze de kroeg niet meer in en zullen we ons moeten herbezinnen op de vrije tijdsbesteding van jongeren. Maar dan zonder de “uitgaans”oogkleppen, die we al decennia lang ophebben.

Ik wil graag een nieuwe start maken in het denken over vrije tijdsbesteding van pubers. Dit doe ik in een blogserie waarin ik mijn hersenspinsels en die van anderen verzamel. Hiermee hoop ik ergens uit te komen bij een nieuwe kijk, nee ik hoop op een paradigmashift.

Onlangs had ik een ontmoeting met Linda Duits. Onder het genot van een espresso en thee brainstormde we in een koffietentje in Amsterdam over jongeren, drijfveren, opgroeien, ontmoeten en alcohol.

De weg naar volwassenheid: Vrije ruimte benutten

De puberteit is een fase waarin een kind zich ontwikkeld tot een volwassene en zelfstandig wordt. Deze zelfstandigheid krijgen ze niet ineens, maar wordt langzaam manifest in het gedrag. Jongeren zijn tijdens hun adolescentie op zoek naar ruimte voor zichzelf. Vrije ruimte om, uit het zicht van ouders, te oefenen met verschillende identiteiten. Je identiteit is niet zozeer een statisch gegeven, als wel het verhaal van jezelf. Een coherent verhaal over je verleden, je heden en je toekomst. Je identiteit ontwikkel je door zelfreflectie en is ook het product van de sociale interacties met anderen. Je kunt er voor kiezen om in deze interacties verschillende rollen aan te nemen. De adolescentiefase is bij uitstek de periode in het leven om voor het eerst vrijuit te experimenteren met die verschillende rollen om zo een identiteit te vormen.

Angst voor het onbekende: Vrije ruimte inperken

Ouders willen, vanuit hun rol als verantwoordelijk opvoeder, juist deze vrije ruimte graag zoveel mogelijk inperken omdat ouders het idee hebben dat deze vrije ruimte zich onttrekt aan hun zicht en ze dus het gevoel geeft dat de veiligheid van hun kind in het gedrang komt. Linda zei hierover dat ouders hun kind het liefst voor altijd met spreekwoordelijke zijwieltjes willen laten rijden. De angst voor het de grote boze buitenwereld maakt dat ouders de controle niet zo snel opgeven en koste wat kost hun kind willen beschermen tegen alle onheil van buitenaf. De welbekende angst voor het onbekende.

Alleen juist bij alcohol laten ouders die controle juist vieren. Waarom? Omdat alcohol voor hen geen onbekende is, ze hebben zelf veel alcoholervaring. Het is geen onbekend terrein en dus niet beangstigend. Drugs daarentegen wel, daar hebben ze zelf minder of geen ervaring mee en zo maakt onbekend onbemind.

Kat en muis

De reactie van sommige jongeren op controledrang van ouders is dat ze er  tussenuit proberen te sneaken, om hun eigen ruimte in te nemen. Een gesanctioneerde ruimte om die reden voor bepaalde groepen jongeren gedoemd te mislukken. je wil niet meer op het vastomlijnde veldje voetballen.
Deze jongeren kiezen zelf wel een plek waar ze zich kunnen onttrekken aan hun ouders. Juist op die plekken waar anderen (volwassenen) ze liever niet willen hebben voelen ze zich op hun plek. Linda besluit: Als mensen het vervelend vinden dat ze er zijn, dan pas wordt het leuk!

Ouders en hun kijk op alcohol

Volwassenen hebben een selectieve kijk op het verleden. Natuurlijk dronken we vroeger ook, en natuurlijk herkennen we de strijd om de vrije ruimte maar al te goed, maar het experimentele karakter van het alcoholgebruik in de jaren 70/80 zijn wezenlijk anders als het gebruik anno 2014. Jongeren zijn jongeren, maar de maatschappelijke en sociale context waarin jongeren opgroeien is niet meer te vergelijken met de tijd dat de ouders van nu puberend door het leven gingen. Jongeren van nu hebben een veel veel meer geld te besteden met als gevolg dat er een diversiteit aan producten is ontwikkelt die niet alleen jongeren enorm aanspreekt maar ook bereikbaar en relatief goedkoop zijn. Dit maakt dat jongeren van nu in tegenstelling tot vroeger aan meer verleidingen blootstaan en dat er geen barrières zijn voor jongeren om bijvoorbeeld (veel) alcohol te drinken.

Wat hebben jongeren nodig.

Zoals eerder genoemd zoeken jongeren vrije ruimte om te experimenteren met hun identiteiten. Dit vergt een ruimte waarin veelal onzekere jongeren hun gang kunnen gaan zonder dat ze in de spotlights staan. Vandaar dat de disco zo’n ideale omgeving is. Het zijn vaak donkere ruimtes waarin je zichtbaar bent, maar niet te zichtbaar. Het is een gelegenheid waar waarin fysiek contact tussen jongeren mogelijk is en waar je als jongere verschillende rollen kunt aannemen en kunt experimenteren met sociaal gedrag. De bijkomende alcohol die in het uitgaansleven wordt geschonken werkt voor pubers als verdovend middel. Ze kunnen door de alcohol hun angsten overkomen en licht overmoedig het experiment ingaan.

Jongeren zoeken kinderlijke eenvoud in een complexe wereld

Linda ziet wel een nieuwe trend onder jongeren als het gaat om activiteiten. Ze ziet dat er jongerenzijn die juist nu vluchten van online naar offline contact. Dit is een beetje in strijd met wat volwassenen denken. Maar juist nu social media steeds meer het domein wordt van volwassenen willen jongeren daar niet meer ontmoeten. Pubquizen, puzzlesfeestjes, apenkooien en zwemfeestjes zijn de nieuwe events die ze zelf organiseren. Volgens Linda hebben deze jongeren een hang naar de kinderlijke eenvoud van het leven als kind. Dit als reactie op de altijd maar groter wordende wereld die door het internet binnen handbereik is en de complexiteit van het jeugdige leven anno 2014.

Paradigma shift

Na het gesprek ben ik nog meer overtuigd van het feit dat we aan de vooravond staan van een paradigma shift als het gaat om de vrije tijdsbesteding van jongeren. De horeca-oogkleppen moeten af en het noodzakelijke vermaak, wat jongeren nodig hebben in hun eigen ruimte, om te experimenteren met verschillende identiteiten, moet op een heel andere plek vorm en inhoud krijgen. Een plek die uitdagend genoeg is dat de alcohol niet eens in ze op komt.