Eeuwige jeugd

Laten we er eerst en vooral niet omheen draaien: Volwassen zijn is niet trendy. Echt niet. Niemand is blij met het feit dat hij jaar na jaar meer verwijderd raakt van de jeugdige die je ooit was. De jongerencultuur is in West-Europa de dominante cultuur. Jong zijn is de trend.Jong blijven wel. Ik merk alleen tegenwoordig dat het feit dat volwassenen moeite hebben met het “volwassen zijn” niet alleen zijn uitwerking heeft op de kledingstijl van volwassenen (sneakers of felgekleurde sokken onder je pak) maar ook in de manier waarop ze in het leven staan. Zo accepteren volwassenen accepteren geen “u” meer van jongeren en willen ze het liefste gewoon “Henk” of “Kees” zijn in plaats van “pappa” of “oom”.

Volwassenen blijven zich langer jeugdig voelen. Ze proberen krampachtig het gat tussen hen zelf en hun puberkind zo klein mogelijk te houden. Het gros van deze volwassenen blijven maar luisteren naar Radio 538, het station wat blijft draaien op haar so-called jeugdig imago. En wie denkt dat “Sensation” een dance event vopo jongeren is, heeft het goed mis. 30ers en 40ers drommen bijeen in een helverlichte arena om te dansen op jongerenmuziek, want ja je wil toch laten zien dat je nog jong bent niet?!

Je kind leeft jouw leven

In feiten wil je graag je jeugdige leven door je kind herbeleven. Je puber leeft namelijk het leven wat je eigenlijk zou willen leven. Jong, onbezorgd en onbesuisd. Alleen jij kunt als volwassene je nog verder uitleven in het najagen van je jeugdige ideaalbeelden. Een van de meest in oog springend voorbeeld van deze trend is de commercial van de Renault Twingo, waarin een moeder bij het afhalen van haar kind bemerkt dat ze een tatoeage heeft laten zetten. Dit opvallend op de rug aangebrachte tatoeage staat ook wel bekend als een “Tramp Stamp” of een Aarsgewei. Je verwacht dat de moeder haar puber eens flink de les leest, maar nee hoor ze laat even op haar eigen rug zien wie hier in de auto de baas is als het gaat om Aarsgeweien. Moeder blijkt namelijk een nog groter exemplaar te bezitten.

Natuurlijk is deze commercial een overdrijving van de trend, maar feit blijft dat onze kinderen het leven leiden wat we zelf zouden willen leiden.

Kind als je beste vriend(in)

Anno het nieuwe millennium is de ideale ouder de ouder die naast het kind staat, de ouder die begrijpt wat een puber doormaakt en die vanuit dat begrip graag meedenkt en meedoet. Sterker nog het liefst ben je als ouder nog de beste vriendin van je dochter. Toen ik hier met hierover met opvoeddeskundige marina van der wal sprak herkende ze het beeld waarop ze het volgende zei:”Het is misdadig als ouders ‘vriendjes’ met hun pubers willen zijn. Je neemt ze de enige ouders die ze hebben af”. Maar ja we willen het ook allemaal gezellig houden. We hebben het allemaal erg druk. Als tweeverdieners werken we allebei 40+ uren en de weinige tijd die we nog als gezin doorbrengen moeten vooral leuk zijn. Toegeeflijk gedrag ligt dan ook voor de hand.

Jongeren krijgen (te) jong (te) veel verantwoordelijkheid

Jongeren worden op hun beurt snel volwassen (gemaakt?!). Eigen verantwoordelijkheid staat in de opvoeding ook voorop. Het was onlangs dat ik door een filiaal van een Zaanse kruideniersketen liep toen ik een moeder haar kind van, ik schat, 5 jaar, aansprak op ongewenst gedrag met de zin: “Wij hebben hier thuis toch duidelijke afspraken hierover gemaakt!”.
Zeker rond aanvang van de puberteit kleden kinderen zich niet alleen volwassen, maar ze krijgen vaak ook al veel verantwoordelijkheden toegeschoven als waren ze daadwerkelijk al volwassen. Al ziet een puber er op zijn of haar 16e al aan de buitenkant helemaal “af” uit, alles zit er op en er aan, hersenonderzoek toont toch duidelijk aan dat kinderen niet volwassen zijn. De ontwikkeling van de hersenen loopt door tot ongeveer 24 jaar. In deze laatste jaren van ontwikkeling ontwikkeld de adolescent zijn “prefrontale cortex”, dat deel wat zorgt voor beredeneert gedrag en abstract denkvermogen. Zaken als lange termijnperspectieven zijn nu dus bij den adolescent nog niet uitontwikkeld. Het hier en nu is belangrijk, volgende week ook nog wel, maar 7,5 jaar is een termijn zonder echte betekenis voor jongeren.
Ik kan me zo voorstellen dat je mijn visie op jongeren erg generaliserend is. Dat is ook zo, ik zal niet ontkennen dat niet alle jongeren over de middenlijn lopen, maar het is niet vor niets een middellijn. Het geeft het gemiddelde ontwikkelpad van jongeren aan. Dus ja ik ben tegen rijbewijs op je 16e en ja ik ben tegen stemrecht op je 16e!

Jongeren zijn jongeren; Jongeren hebben grenzen nodig

Jongeren ontwikkelen zich fysiek snel, mentaal gaat het allemaal wat trager zoals ik al eerder vertelde. Jongeren hebben geen behoefte aan te veel keuze vrijheid. Ze roepen hardop van wel, want ja je wil natuurlijk graag volwassen overkomen.
De puberteit is een tijd van het ontdekken van je eigen ik. Wie ben ik, waar ben ik goed in, wat kan ik en waar liggen de grenzen aan mijn vermogen. Ook de maatschappelijke socialisatie vereist dat jongeren erachter komen dat wij grenzen stellen aan gedrag om de gemeenschap leefbaar en veilig te houden. Jongeren hebben deze grenzen nodig om tegenaan te schoppen om te ontdekken waarom de grenzen er zijn en wat de consequenties zijn van grensoverschrijdend gedrag.

Leer kinderen dat grenzen onverzetbaar zijn

Door als ouder te staan waarvoor je staat en laat zien dat je voor je mening en je principes moet opkomen help je je kind ook zijn eigenwaarde ontwikkelen. Als je eerst “nee” zegt en vervolgens je kind “ja” laat doen leer je je kind dat jouw standpunt er niet toedoet en een ander zijn zin altijd kan doordrijven. Uit onderzoek van het Trimbos-instituut blijkt dat kinderen zich onveilig voelen in deze wereld waarin ze worden los- en vrijgelaten. De onverschilligheid waarmee kinderen op zichzelf worden teruggeworpen is niet eerlijk. Jongeren verdienen geen moralistische praatjes hoe ze hun gedrag zelf kunnen bijsturen. Het maakt hun wereld voor hen onveilig (bron: Trimbos). Jongeren verdienen bescherming.

Jong zijn en alcohol gaan niet samen.

Wat alcohol aangaat is er ook een grens: Jongeren zouden beter NIET drinken. Alcohol beïnvloedt de rijping van de hersenen en beïnvloed zo het IQ, de persoonlijkheidsontwikkeling en andere zaken die tijdens deze rijpingsfase worden bepaald. Ouders hebben meer invloed op het gedrag van jongeren dan ze denken. Veel ouders denken dat ze geen grip hebben op het alcoholgedrag van hun kind. Niets is minder waar. Ouders zijn voor jongeren de belangrijkste influencers. Meer nog dan vriendjes en leeftijdsgenoten beklijft datgeen wat ouders meegeven vele malen sterker wanneer het kind eenmaal volwassen is.
Stiekem weten we dat wel al… al heel lang… we hebben er zelfs spreekwoorden voor: “Zoals het vogeltje gebekt is piepen de jongen” en “De appel valt niet ver van de boom”. Toch marginaliseren ouders hun eigen invloed op het thema alcohol sterk.

Verbieden werkt!

Het oude opvoeden: “Ach laat ze toch, ik dronk vroeger ook en ben ook groot geworden, als ze maar niet te zat worden” moet veranderen in het nieuwe opvoeden: Stel jezelf op als opvoeder. Stel regels, verbied het drinken van alcohol als ze jong zijn. Handhaaf je regels, oftewel straffen en belonen.
Biedt jongeren weer veiligheid en duidelijkheid.
Wees een opvoeder en geen allemans vriendje

• Gezondheid
• Eten
• Alcohol
• De toekomst
• Ouders en opvoeding
• Social Media
• Gaming

Nadat we kennis hadden gemaakt en het ijs wat was gebroken vertelde de jongeren honderduit over wat hun bezig hield. Ze hadden aan een woord genoeg om weer los te gaan in een spraakwaterval waarin veel zinnige en onzinnige dingen elkaar razendsnel afwisselden.

Wat mij opviel was dat ik een sportief clubje te pakken had die ook echt veel waarde hecht aan het sporten:

Het gebruik van social Media is niet altijd sociaal volgens deze jongeren. Over mensen die erg veel gamen en chatten waren ze kort:

Toch speelt Social Media wel een belangrijke rol in hun leven:

Jongeren zijn in hun puberteit erg gevoelig voor wat anderen van hen vinden. Sommige jongeren uit het groepje geven in het gesprek ook toe dat ze last hebben van groepsdruk, dat ze moeite hebben met ‘nee’ zeggen. Moeite hebben met ‘Nee’ zeggen tegen alcohol, drugs of andere verleidingen is inherent aan deze levensfase. Toch zijn er in het groepje ook jongeren die inzien dat je niet leuker gevonden wordt door altijd maar ‘ja’ te zeggen tegen anderen en dat het hebben van een eigen mening meer waard is.

Nadat we een uur aan het praten waren moest ik het gesprek toch een keer afronden. De jongeren waren verbaasd dat we al een uur aan het praten waren en waren eigenlijk nog niet uitgepraat!

Ben je benieuwd naar het hele rapport?! Tijdens het Trends in Kids- & Jongerenmarketing 2012 worden de resultaten bekendgemaakt en zal het rapport beschikbaar zijn.

Was de kop van een artikel op Scholieren.com. Dit zou blijken uit een onderzoek van Scholieren.com en het 1V Jongerenpanel van het programma EenVandaag. Op zich vond ik dat geen nieuws. Voorlichtingen over alcohol en drugs doen het in de publieke opinie altijd erg goed.

Wat ik veel interessanter vond was het feit dat jongeren zelf aangeven wat wij in de sector al lang weten, maar nog steeds niet voldoende in de hoofden van beleidsmakers krijgen:

Alcoholvoorlichting op school of waar dan ook is niet het meest effectieve element bij de preventie van alcoholgebruik bij jongeren waar je op zou moeten investeren. Er is geen poster, geen rationeel argument opgewassen tegen de hang naar directe behoeftebevrediging van pubers. Dit gedrag is normaal bij deze groep. Pubers zitten midden in de ontwikkeling en rijping van hun hersenen. Het deel wat als eerste is ontwikkelt is het diepste deel van de hersenen, het zgn. Lymbische systeem. Het deel van de hersenen wat verantwoordelijk is voor primaire gevoelens zoals angst, agressie en emotie. Ook alcohol grijpt aan op het lymbisch systeem. In een latere fase, na de puberteit, ontwikkelt bij de adolescente pas de prefrontale cortex, de schil rond het lymbische systeem wat zorgt voor een rationele deken over de erg primaire emoties uit het diepst van je hersenen. Deze cortex kan op basis van rationele argumenten emoties en driften tegenhouden. Pubers zijn dus nog niet in staat om in alle gevallen ratio boven emotie te stellen.

Stel paal en perk aan gedrag

Vandaar dat het niet effectief is om jongeren enkel voor te lichten. Ik zeg hierbij niet dat je het niet moet doen, maar als je het geld voor preventie, wat minister Schippers heeft toegezegd, effectief wil inzetten, moet je hiermee voorkomen dat jongeren zich ongelimiteerd kunnen toegeven aan het zo normale, maar in sommige gevallen o zo riskante pubergedrag. Voorkom dat jongeren drank kunnen kopen, of drank van oudere vriendjes krijgen. Voorkom dat het drankgelag van pubers uit de hand loopt en eindigt in een alcoholcoma.

Alcohol als vlucht uit het puberbestaan

Daarnaast is alcohol een verdovend middel wat voor een groep jongeren ook gebruikt wordt als makkelijke vluchtroute uit de onzekerheden en ellende van het dagelijkse puberbestaan. Dit noemen we ook wel de een “coping strategie”, een strategie waarmee jongeren omgaan met de problemen van alledag. Moralistische praatjes over waarom  het gezonder is om niet te drinken sluiten dan ook niet aan bij de behoefte van deze jongeren. Beter werk je aan een gezondere copingstrategie bij deze jongeren, zodat ze op een gezonde wijze leren omgaan met hun eigen onzekerheid. Maar kinderen weerbaarder en zorg dat ze eigen waarde ontwikkelen.

Preventie is niet synoniem voor voorlichting

Preventie wordt in het dagelijks woordgebruik vaak verward met voorlichting. Voorlichting is wat we kennen als de gastlessen, de boekjes waarin staat waarom alcohol slecht is voor je gezondheid. Dit is slechts een onderdeel van een preventieve aanpak, maar niet de kern. Wanneer je naar het landelijk model voor “de Gezonde School” kijkt zie je ook dat Educatie slecht 1 van 5 peilers is. Educatie start bij een visie van het schoolbestuur en een helder beleid wat hieraan handen en voeten geeft. Tot slot heb je de educatie nodig om draagvlak te creëren voor regels die uit het beleid voorvloeien.

Aan alle preventie professionals heb ik maar een suggestie: Luister eens naar de suggestie van jongeren als het gaat om de aanpak van alcoholgebruik onder jongeren: Voorlichting alleen werkt niet!

Foto: HÃ¥kan Dahlström

Deze week zijn de meest recente cijfers over het alcoholgebruik in de Regio Nijmegen bekend gemaakt. Als projectleider van het regionaal alcoholmatigingsproject regio Nijmegen was ik natuurlijk erg nieuwsgierig naar de ontwikkeling van het drinkgedrag van de jongeren in mijn regio. Uiteraard was ik erg blij met de resultaten. jongeren gaan namelijk steeds minder drinken. Het onderzoek is gehouden in klas 2 en klas 4 van het middelbaar onderwijs. In de regio Nijmegen doen alle middelbare scholen hieraan mee, dus geeft het onderzoek een reëel beeld van het gedrag van jongeren. Van de 2e-klassers in de regio Nijmegen drinkt iets minder dan 1 op de 5 kinderen alcohol, terwijl dat acht jaar geleden nog de helft was. Dat is echt een winst die we hier boeken op het terrein van de jeugdgezondheid. In klas 4 is de daling minder drastisch. In klas 4 drinkt nog altijd 64% van de kinderen alcohol.

Daling vooral bij de jongste leeftijdsgroepen

Nu is er met klas 4 wel iets aan de hand. Deze groep bestaat namelijk uit 15 jarigen en 16 jarigen. Omdat de leeftijdsgrens in Nederland nu op 16 jaar is gezet is het dus erg interessant om de cijfers eens goed uit te splitsen op leeftijd.

Recent alcoholgebruik onder jongeren opgesplitst naar leeftijd

Wat heel duidelijk opvalt is dat de sterkte van de daling, aangegeven met de donker paarse lijn, afneemt met de stijging van de leeftijd. Is de daling bij 12 jarige nog 32%, bij 16 jarigen is deze slechts 4 procent. Op zich niet zo heel gek, want de leeftijdsgrens die in alle campagnes naar voren komt is natuurlijk ook gewoon 16 jaar. Je ziet dus erg duidelijk dat het stellen van grenzen (16 jaar in dit geval) werkt. Dit wisten we al uit recent onderzoek van de Radboud Universiteit, dat eerder al de basis legde voor de landelijke campagne, waarin werd gecommuniceerd dat ouders weldegelijk invloed kunnen uitoefenen op hun kind door strenge regels en grenzen te stellen.

Ouders worden strenger

Wat ook blijkt is dat ouders gesterkt door campagnes en informatie nu ook strengere regels in de opvoeding hanteren. Gaf in 2003 slechts 29% van de 13 jarige kinderen aan dat hun ouders hun alcoholgebruik niet goedkeurde. In 2011 is dit percentage 13 jarigen gestegen tot bijna 70%. Ouders zijn duidelijker geworden naar hun kind toe en dat is zeker een van de factoren die hebben bijgedragen aan dit resultaat.

De leeftijdsgrens wordt met een marge toegepast

Alleen wat verder opvalt is dat de daling onder de 15 jarigen niet zo sterk is als bij de 14 jarigen. Wat ik ook vaak in de praktijk hoor is dat volwassenen en jongeren zelf ook vaak aangeven dat 15 toch al “bijna 16″ is, wat maakt dat men niet meer zo streng is als bij 13 en 14 jarige. Er is dus duidelijk spraken van een marge als het gaat om het stellen van een leeftijdsgrens in de praktijk.

Deze marge wordt ook zichtbaar in divers mysterie Guest onderzoek, waaruit blijkt dat een 15 jarige erg makkelijk zelf drank kan kopen. Ze zijn moeilijk te onderscheiden van een 16 jarige en gaan zo dus ook vaak door voor een 16 jarige.

Mijn conclusie uit dit onderzoek is dan ook dat:

1. Strenge leeftijdsgrenzen stellen voor het gebruik van alcohol werkt
2. Er is een marge rond de leeftijdsgrens waarin jongeren ondanks de leeftijdsgrens toch al wel drinken

Alcohol is schadelijk voor jongeren van 16 jaar en ouder

Het risico van het communiceren van een scherpe grens is dat er een overgang wordt gesuggereerd die, als het op de drank- en horeca wet aankomt, scherp en helder is, maar vanuit volksgezondheidsperspectief niet wordt ondersteund. Het drinken van alcohol wordt door de Gezondheidsraad voor jongeren onder de 18 zelf helemaal ontraden (Voedingsadvies 2006). De raad is ook helder in haar boodschap dat jongeren vanaf 16 zeker geen volwassengebruikspatroon kunnen aannemen.

Leeftijdgrens naar 18 jaar

Wanneer je nu kijkt naar de resultaten van het alcoholgebruik in de regio Nijmegen en ziet dat de leeftijdsgrens met een zekere marge wordt nageleefd en je ook ziet dat met name  de 13 en 14 jarigen profiteren van de boodschap: Geen 16? Geen druppel! is het dus van belang om de leeftijd juist op te voeren naar 18 jaar zodat de daling ook kan worden ingezet voor de 15 en 16 jarigen. Wanneer we de leeftijdsgrens optrekken naar 18 jaar zul je mijns inziens binnen 10 jaar zien dat jongeren tot en met 16 jaar weinig zullen drinken en zie je de stijging in het alcoholgebruik pas vanaf het 17e levensjaar.

Nu zul je je afvragen of de daling bij 15 en 16 jarigen nu zoveel kan bijdragen aan de algehele gezondheid van jongere? Ik denk dat er voldoende wetenschappelijke evidentie is dat elk jaar dat een kind later start met het drinken van alcohol bijdraagt aan een betere ontwikkeling van de hersenen van het kind en dus ook zeker bijdraagt aan het gezond opgroeien van een nieuwe generatie.

foto: moonage.daydream

Het 15-jarig meisje krijgt sixpackjes Bier mee, Rose en zelfs een fles whisky! Kijk en huiver hoe de naleving van de drank- en horecawet bij supermarkten en slijterijen er voor staat.
(Zie je de video niet? Druk op F5 (refresh) om het opnieuw te proberen)

Als je nu denkt dat het in de horeca er beter aan toe gaat? Nee dus, zo ondervonden de redacteuren van Ondertussen.nl. Zij deden een mysterie shop onderzoek al weer een jaar geleden, met het volgende resultaat:

Zal de nieuwe Drank- en Horecawet verandering gaan brengen? Ik vraag het me af. Het toezicht gaat naar de gemeenten en ik vraag me af of alle gemeenten in Nederland een opsporingsambtenaar vrij kunnen maken om alle aspecten van de Drank- en Horecawet te controleren in hun gemeente. Dus vooralsnog vrij spel voor drankhandelaren.

Dat het alcoholgebruik hoog is onder is behoeft denk ik geen toelichting meer. Jongeren drinken te vroeg, te vaak en te veel alcohol. Al 15 jaar staat dit gezondheidsprobleem op de landelijke en regionale politieke agenda. Campagnes als: “DRANK, de kater komt later” en “Ben jij sterker dan drank?” hebben in het verleden al tevergeefs geprobeerd om verandering aan te brengen in het altijd maar toenemende gebruik onder jongeren.

Focus van jongeren naar opvoeding

Halverwege het afgelopen decennium is er echter een verandering opgetreden in de aanpak van alcohol en jongeren. De focus is verlegd van het beïnvloeden van de jongeren zelf, naar het beïnvloeden van de omgeving van de jongeren. Dat de omgeving van de jongeren belangrijk is voor het gebruik van alcohol wisten we al veel langer. De bovengenoemde campagnes richten zich namelijk op de leeftijdsgenoten en vriendjes van de drinker. Juist zij zouden de belangrijkste beinvloeders zijn in het leven van jongeren. Jongeren beinvloeden elkaar was het verhaal. Vanuit deze gedachte was de stap naar “peer-education” dan ook snel gemaakt. Jongeren die andere jongeren voorlichten over de risico’s van alcoholmatiging. Over het falen van deze strategie is veel te vertellen.

Opvoeding als belangrijke speerpunt

Nieuwe wetenschappelijk inzichten hebben aangetoond dat deze eenzijdige focus op “peers” niet leidt tot het gewenste resultaat. Het blijkt dat ouders en opvoeders een veel krachtigere beïnvloedende rol hebben in het alcoholgebruik van hun kind dan dat leeftijdsgenoten dat hebben.

Het was de Radboud Universiteit van Nijmegen die de nieuwe inzichten aanleverde voor de vernieuwde aanpak van alcoholgebruik onder jongeren. Ouders en opvoeders blijken veel invloed te hebben op het gedrag van hun kind. Ouders kunnen hun invloed het best aanwenden door regels te stellen rond het gebruik van alcohol. Het verbieden als effectieve strategie valt bij ouders zelf echter niet echt in vruchtbare aarde.

Niet onderhandelen, maar regels handhaven

Ouders zijn in de afgelopen decenia opgegroeid in een onderhandelingsopvoeding waarbij juist veel keuzevrijheid bij de jongeren zelf wordt gelegd. Jongeren moeten de ruimte krijgen om te experimenteren. Veel ruimte. Ouders zien zichzelf aan de zijlijn staan om de jongeren bij het experiment van raad en daad te voorzien.  Als een roepende langs het speelveld. Het beeld van gefrustreerde voetbalpappa’s doemt in mij op. Het is die frustratie van het aan de kant staan, wat ouders ook doet verzuchten dat ze geen invloed denken te hebben over het gedrag van hun kind. Niets is minder waar.

Niet langs de zijlijn, maar op het speelveld

De Radboud Universiteit heeft aangetoond dat je als ouder niet langs het speelveld moet staan, maar dat je juist het speelveld bepaald. Je meer opstelt als grensrechter en scheidsrechter. De rol van ouders is dus meer het vaststellen van de grenzen aan het experiment dan het liefdevol langs de zijlijn staan.

Kinderen willen veiligheid, willen grenzen

Kinderen zijn ook niet zo anarchistisch als wij volwassenen denken. Het is niet dat pubers schoppen tegen grenzen omdat hun de grens niet aanstaat. Het is zelfs zo dat het tarten van grenzen en het experimenteren met grenzen aan gedrag alleen kan bestaan bij gratie van het bestaan van deze grenzen en regels. Zonder grenzen geen veilig experiment.

Wanneer een kind niet mag drinken en dit verbod ook echt wordt gehandhaafd, zal het experiment bestaan uit het drinken van enkele glazen alcohol. Jongeren proberen zo net over de gestelde grens heen te gaan. Wanneer jongeren geen regels krijgt opgelegd, of de gestelde regels worden niet goed gehandhaafd is er sprake van een onveilig experiment. De puber gaat in zijn experiment nog steeds op zoek naar de grenzen aan zijn gedrag, maar omdat deze grens door de omgeving van de jongeren niet wordt gesteld gaat hij of zij door totdat het lichaam van het kind de grens aangeeft: een alcoholvergiftiging.

It takes a village to raise a child

Het afbakenen van het speelveld en het handhaven van de regels die het veilige experiment mogelijk maken is dus de belangrijkste taak voor ouders. Is hiermee het probleem opgelost? Nee zeker niet. Het is een belangrijke pijler in een effectieve aanpak, maar zeker niet de enige. De omgeving van jongeren is groter dan de invloedsfeer van ouders. Binnen een gemeenschap zijn er dus meerdere partijen die een rol moeten spelen in het vaststellen van het veilige speelveld van jongeren. Horeca-uitbaters, supermarktpersoneel, leraren, jongerenwerkers, Slijterijpersoneel, coaches en barvrijwilligers zijn slechts een deel van de overige opvoeders binnen een gemeenschap. Zij  moeten de rol van de ouders niet overnemen, maar versterken. Hun rol is niet zozeer ondergeschikt aan die van ouders, maar juist complementair. Ouders kunnen regels stellen wat ze willen, als deze door de gemeenschap niet worden gedragen is het voor ouders een hopeloze exercitie. Wanneer de regels van ouders ook door andere opvoeders worden ondersteund is er sprake van een effectieve aanpak van alcohol onder jongeren.

Laat jongeren weer stiekem experimenteren

Als we nu met zijn allen alcoholgebruik gaan verbieden, is dan niet juist het hek van de dam? Gaan ze niet massaal in steegjes en achter het fietsenhok drinken? Wellicht, dat is namelijk de essentie van het experiment, dat je stiekem wat uitprobeert, stiekem toch een sigaretje proberen, of samen aan en fles ‘passie’ lurken. Dat zal altijd blijven. Het enige wat wij als volwassenen moeten doen is jongeren zo min mogelijk de gelegenheid bieden om te drinken, niet thuis, niet in de kroeg, niet op school en ook niet in de openbare ruimte.

De uitdaging!

Er hangt een enorme spruitjeslucht aan een opvoeding die bol staat van het verbod, maar het is wel de strategie met de meeste potentie. De critici onder ons zou ik willen uitdagen om het te proberen. Veel slechter kan het niet meer worden, met het drankgebruik onder jongeren. Als we iets willen veranderen zullen we de ideeën over het oude-opvoeden achter ons moeten laten en iets radicaal anders gaan aanpakken binnen de opvoeding.

Kinderen verdienen geen moralistische praatjes over hoe ze hun eigen gedrag zouden moeten veranderen. Kinderen verdienen bescherming.

Foto: euthman

Het is een tikje beroepsdeformatie, maar ik let altijd op het drankgebruik van mensen in een sociale gelegenheid. Ik let er niet speciaal op hoor, maar het valt mij gewoon op. Dit keer was het een meisje van een jaar of 16 die me iets te gulzig glazen bier dronk. Ze dronk niet snel, maar als ze dronk was het met een gulzigheid die je niet zo snel ziet. Uurtje later zag ik haar weer, jus d’ orange in een glas en ik weet niet waarom, maar ik nam aan dat er iets doorheen gemixt was. Ik dacht wel dat hier iets niet pluis was, maar ja ik kon hier natuurlijk weinig mee doen aangezien ik slechts een gast was, geen familie, maar een kennis. Tot ik even later het meisje op de stoel zag zitten, met haar vriend voor haar geknield. Toen ze haar hoofd zelf niet meer overeind wist te houden wist ik al precies de diagnose: Alcoholvergiftiging!!

Voor ik het wist stond er een groepje mensen rond het meisje, sommige besmuikt lachend, anderen wat bezorgd. Het duurde toch nog wel een poos voordat een ieder de ernst van de situatie  doorhad en de ambulance werd ingeschakeld.

Nadat het meisje naar het ziekenhuis was vervoerd en het feest langzaam werd voortgezet, sprak ik de bruidegom om eens door te praten over hetgeen gebeurd was. Nu bleek het het vriendinnetje van zijn neefje. Het neefje had bij de bruidegom geregeld dat zijn vriendinnetje een paar Passoa-jus mocht drinken, omdat ze naar eigen zeggen geen bier lustte. Bruidegom stemde toe met een paar mixjes. Toch kon het gebeuren dat het meisje zodanig veel naar binnen kreeg dat ze haar bewustzijn verloor.

Uiteraard was ik ook benieuwd hoe haar ouders zouden reageren. Haar vader werd er in het zienhuis bij gehaald. Hij was verre van aangedaan, neutraal zelfs! Blijkbaar kan het sommige ouers weinig schelen als onze kinderen met alcoholvergiftiging binnen worden gebracht!

Feit is dus dat met name de omgeving soms gek reageert op een alcoholcoma. Eerst lacherig (zie haar eens een glaasje teveel op hebben) vervolgens toch wel handelen (ambulance bellen), maar verder het hele voorval achteraf ook niet echt oppakken (neutrale reactie vader). Terwijl een vergiftiging toch niet iets is om te negeren.

Eerder gepubliceerd op: DURF NU!

Nieuwsuitzending 27 mei
Geüpload door nijmegen1. – Bekijk de laatste nieuwscontent.

Verzamelen

De eerste en wat mij betreft de belangrijkste stap in het proces is het verzamelen.

Wat verzamel je dan zoal? Nou eigenlijk alles. Van losse ideeën in mijn hoofd, tot onbetaalde rekeningen op de keukentafel en van kattebelletjes op een memoblaadje tot gespreksnotities.

Gedachten en terloopse ideeen

Allereerst ben ik op zoek gegaan naar een manier om alles wat in mijn hoofd op komt of wat mensen mij terloops melden in het voorbij gaan op een goede manier vast te leggen. Ik heb eerst geëxperimenteerd met de zgn. Hipster PDA, een knip en vouwwerkje waarmee je van een uitgeprint A4tje uit een voorgedrukt boekje kunt vouwen waar je alles in kunt opschrijven.

Opzich erg handig, maar toch niet. De blaadjes verfrommelen snel en het schrijft niet echt handig zo op een los velletje. Dit probleem heb ik trachten op te lossen door blaadjes te bundelen met een elastiek, en door er een kartonnetje achter te steken, echter ook dit bood geen soelaas. Eigenlijk zou ik een echt boekje of mapje moeten hebben ten grootte van een kwart A4…, maar waar vind je die dingen zo klein en handig dat je ze altijd in je binnenzak hebt, klaar om iets te noteren.

Uiteindelijk blijkt dan dat een gerichte zoekactie in de stad niets oplevert, maar een normale alledaagse boodschap bij de ACTION in Tilburg de ideale oplossing boodt: een zakboekje! Tussen de kinderdagboekjes lag hij het kleine zwarte opschrijfboekje met rode nepedelsteen erop en een kleine pen erbij. Ach voor die 0,50 kun je dat dan zeker niet laten liggen. Dit kleine boekje was ideaal van formaat en met een echte kleine pen erbij, nou ik zo blij als een kind mijn hipster PDA erin opgeborgen, maar wat bleek nu… de lege blaadjes van het boekje waren vele malen handiger om dingen in op te schrijven dan de rigide opgestelde HPDA die me weinig speelruimte gaf om te schrijven.

Afijn exit Hipster PDA en door met mijn ACTION-opschrijfboekje. Ideaal was het boekje zeker, beetje weinig blaadjes, maar het was handig. Uiteindelijk kon ik via mijn werkgever de volwassen variant krijgen van mijn 50ct. Kindernotitieboekje, een Moleskine. Dit boekwerk past in de binnenzak van mijn jasje en gaat dus altijd met me mee.

Eindelijk heb ik het systeem voor gedachten en terloopse afspraken vervolmaakt. Mijn advies is echt wat meer geld uit te geven aan een moleskine, ze zijn niet echt goedkoop, maar handig in gebruik. Vanwege de stugheid schrijft hij erg handig op de meest moeilijke plekken, zoals een telefoonnummer noteren op straat, is hij vanwege de ingelijmde elastiek goed compact bijeen te houden en vanwege zijn robuustheid overal en nergens op te bergen.

Fysieke materialen als papier en andere rondslingerende zaken

Het grote geheim achter goed verzamelen is een INBOX. Ik had al een INBOXbakje op mijn bureau sinds de start van mijn carrière, maar niemand had mij ooit verteld hoe een INBOX effectief kan zijn. Iedereen in mijn omgeving had er een, maar ik vrees dat niemand echt goed wist hoe een INBOX te beheren! David Allen vertelt in zijn boek dat een INBOX de fysieke vergaarbak is voor alles wat niet af is, of alles wat niet is zoals het hoort te zijn. Dat klinkt lastig, maar is logisch. Onbetaalde facturen, A4tjes met uitgeprinte tekst, memo’s, ingekomen post, you name it en ik gooi het achteloos, zonder te lezen in de INBOX. Deze INBOX verlicht mijn: waar-heb-ik-die-memo-ook-weer-gelaten-stress aanzienlijk, want alles wat vroeger in grote uitpuilende stapels op mijn bureau, op de grond of op de keukentafel slingerde, ligt nu netjes in mijn INBOX. Is daarmee je werk georganiseerd? Nee dat niet, het is ook maar de eerste stap in het hele proces, maar het is al een hele verbetering als alles waar nog iets mee moet worden gedaan bij elkaar ligt. Op de foto zie je mijn INBOX op mijn bureau. Voor de bakjes heb ik altijd een stapeltje lege A4tjes. Deze gebruik ik om nog snel een vlugge gedachte of een ToDo op te noteren om het hele vel vervolgens in de INBOX te gooien. De velletjes gebruik ik ook vaak om de ToDo’s en dingen waar ik nog wat mee moet te noteren uit gesprekken die ik heb gevoerd met mensen (in mijn Moleskine genotuleerd). Dus loop ik na elk gesprek de gesprekspunten langs, die in mijn Moleskine staan, en noteer alles waar ik nog wat mee moet op een velletje A4. Eén ding per vel!

Mobiele INBOX

David Allen beschrijft in zijn boek dat je slechts 1 INBOX mag hebben. De gedachte erachter is logisch, maar niet praktisch. Zo bevind mijn kantoor zich op de tweede verdieping en komt de post nog altijd binnen op de begane grond. Ik heb dan ook een zgn. Mobiele INBOX aan het systeem toegevoegd. Alles wat op de keukentafel verschijnt aan post en kaartjes, die nog in mijn adressenboek moeten stop ik in een L-mapje met een groot roodvoorblad erop (dat hij goed opvalt). Deze mobiele INBOX verhuisd 2x per week mee naar zolder alwaar de inhoud wordt gestort in de echte INBOX. zo komen de spullen die beneden rond slingeren en eigenlijk bijeengebracht moeten worden toch in de INBOX terecht.

David Allen vertelt terecht dat het GTD systeem valt of staat met de betrouwbaarheid. Als niet alles verzameld wordt in de INBOX blijven er losse eindjes rondslingeren in huis, op kantoor en in je hoofd. Deze maken dat je een hoop waardevolle zaken zult vergeten en dat komt je gemoedsrust weer niet ten goede. Pas dan wanneer je naar bed gaat met het idee dat alles waar je nog iets mee moet op 1 plek verzameld ligt ga je stressloos slapen.

Ow dat moet ik nog even doen

Wil je straks nog even kattenvoer meebrengen? De batterijen van de afstandsbediening zijn leeg! Lever je morgen nog een mijlpalenlijst aan? Kun je dit stuk nog even reviewen? Zomaar wat vragen die van dag tot dag op me worden afgevuurd. Allemaal zaken waar ik iets mee moet. Vanwege mijn aard ben ik geneigd om alles wat op me af komt direct te processen. Dus direct de aangeleverde tekst te lezen of me te verdiepen in het vraagstuk, of mijn jas aan te trekken om naar de supermarkt te rijden. Niet echt efficient, want wellicht dat ik zo op een dag wel 3x in de supermarkt kom en door alle vragen die op me worden afgevuurd alles wat ik in eerste instantie wilde doen niet heb kunnen doen.

Mijn oplossing voor dit probleem is een van de leukere GTD-speeltjes die ik heb: “Remember the milk”. Dit online todo-tooltje is meer dan een takenlijst met af te vinken taken. Het is een stuk gereedschap wat je overal en altijd tot je beschikking hebt. Op mijn computer thuis, op mijn werkplek en mobiel op mijn iphone. Overal heb ik mijn lijst bij me. RTM zoals de afkorting van de site luidt maakt het mogelijk om taken in te delen in verschillende lijsten en te voorzien van tags. Zo heb ik een lijst voor mijn GGDwerk, een lijst voor mijn eigen bedrijf en een aantal privelijsten. Met tags kan ik weer een selectie maken op taken door alle lijsten heen. Zoals boodschappen, vragen aan een bepaald persoon of telefoontjes die ik nog moet plegen.

Het enige dat ik in de stad hoef te doen is te kijken wat ik onder de tag ‘boodschappen’ heb gezet en voila de boodschappenlijst staat voor mijn neus. Ben ik in een bel-bui selecteer ik de telefoon-tag en ik heb een lijstje met belletjes die ik nog moet doen.

Het vullen van de lijst kan ik ook overal: aan de keukentafel, op de gang bij de GGD of tijdens een meeting ergens in de stad. Dus wanneer ik een vraag op mij krijg afgevuurd is mijn reactie tegenwoordig niet meer dat ik direct in de startblokken schiet, maar dat ik het noteer in ‘remember the milk’ en verder ga hetgeen ik aan het doen was. Niet dat het daarmee afgehandeld is, maar nu stel ik de taak even uit naar een moment dat ik even toe ben aan een nieuwe taak. Zo blijf ik de baas over mijn eigen agenda/takenlijst.

En of dat nog niet alles is zijn de takenlijsten ook nog te delen met andere mensen, dus binnen mijn GGDproject deel ik mijn lijsten met collega’s zodat we de juiste dingen doen en de taken goed kunnen verdelen en overzien.

Deel 3: Verwerken

Volgende posting ga ik in op mijn verwerkingssysteem. Ik heb heel wat werk zitten in een mooi archiefsysteem waar ik meer over ga vertellen. Tot dan.

De World Health Organisation toonde het in 2006 al aan in het toonaangevend werk: “Alcohol no ordinary comodity” (Babor et. al.): De preventieactiviteiten op het terrein van alcoholmatiging, die een beroep doen op zelfcontrole, zijn niet effectief.

In Nederland heeft onder andere Prof. Dr. Ronald Knibbe van de universiteit van Maastricht dit met onderzoek weten te bevestigen.Hij spreekt in zijn onderzoek over 3 typen gedragscontrole: zelfcontrole, informele controle en formele controle.
In Nederland is zelfcontrole een van de meest vanzelfsprekende vormen van gedragscontrole. Het past ook het beste in onze volksaard. “Leven en laten leven” is ons motto en de autonomie van  het individu wordt als een groot goed gezien. Het is dan ook niet verwonderlijk dat veel van de programma’s en campagnes juist zelfcontrole als uitgangspunt nemen. Toch stelt Knibbe dat de voorwaarden voor effectieve preventieprogramma’s bij alcoholgebruik met name moeten insteken op formele- en informele sociale controle. Maar bovenal moeten er geen overdreven verwachtingen gekoesterd wordt van de zelfcontrole van jongeren.

Leefstijlcampagnes doen vooral beroep op eigen verantwoordelijkheid

Alcoholmatigingscampagnes, anti-roken campagnes en andere gedragsbeïnvloedende campagnes proberen al tientallen jaren jongeren te weerhouden van ongezond gedrag. Deze campagnes deden vooral een beroep op de zelfcontrole van jongeren. Met andere woorden ze spraken jongeren aan op hun eigen verantwoordelijkheid en riepen jongeren op om zelf hun gedrag te veranderen op basis van rationele gezondheidsargumenten.
Uiteindelijk hebben de statistieken bij bijvoorbeeld het drankgebruik onder jongeren duidelijk laten zien dat deze aanpak weinig effectief was. Het alcoholgebruik is in de tweede helft van de jaren 90 explosief gestegen. Jongeren dronken meer, vaker en vooral ook op steeds jongere leeftijd. Dit geldt min of meer ook voor alle andere leefstijl thema’s; zoals meer bewegen, gezonde voeding, niet roken, minder alcohol, veilig vrijen, veiligheid in en om het huis en voldoende ontspanning.

Autonomie

Bovenstaande bevindingen druisen in tegen alles wat wij als Nederlander voelen en vinden. Meer regels en controle op de naleving ervan.en daarnaast ook nog eens meer informele sociale controle! Oftewel school, ouders en vrienden die over je schouder meekijken naar wat je doet en je op tijd corrigeren in je gedrag. Wat is er dan over van de autonomiteitsgedachte? Iets wat wij Nederlanders als iets fundamenteels zien.

Bij jongeren wint de emotie van de zelfcontrole

In mijn worsteling over dit thema viel mijn oog op recent hersenonderzoek van de universiteit van Leiden. Promovenda Linda van Leijenhorst stelt zich in haar promotieonderzoek de vraag: Waarom storten jongeren zich vol overgave in riskante situaties die de meeste volwassenen mijden?

Door het inzetten van geavanceerde hersenscantechnieken kwam ze erachter dat er iets aan de hand is in het brein van jongeren dat maakt dat met name jongeren meer risico’s nemen, ondanks het feit dat ze begrijpen wat de risico’s van hun gedrag zijn. Aangezien kinderen op 8 jarige leeftijd al heel beredeneert de risico’s van bepaald gedrag kunnen inschatten op basis van rationele argumenten lijkt het onwaarschijnlijk dat jongeren risicovol gedrag vertonen omdat ze nu eenmaal de risico’s niet kennen. Nee ze begrijpen heus wel dat veel drinken slecht is voor je ontwikkeling en dat je beter niet zou moeten drinken, maar toch is het voor jongeren in de puberteit lastig om weerstand te bieden.

Volgens van Leijenhorst komt dit doordat bij jongeren de gebieden in de hersenen die gevoelig zijn voor beloningen, in ontwikkeling voorlopen op de gebieden die controle uitoefenen op het gedrag. Vandaar dat bij jongeren de emotie wint van de zelfcontrole.

meer formele- en informele controle

Dit onderzoek laat dus zien waarom veel preventieactiviteiten, gericht op jongeren, die zich richten op zelfcontrole, vaak de mist in gaan. Jongeren zijn emotioneel- en niet ratiogeleid. Oftewel jongeren kunnen hun gedrag niet bijsturen door zwaarwegende argumenten, omdat het onderontwikkelde rationele brein wordt overstemd door het sensatiezoekende, op beloningen beluste deel van het puberbrein.

Nu vallen wat mij betreft puzzelstukjes in elkaar en kan ik de opmerkingen van gezondheidswetenschappers beter plaatsen. Jongeren kunnen zichzelf niet altijd even goed sturen. Het is aan de volwassenen om hen heen, om deze sturing aan te brengen en ze door de lastige achtbaan die puberteit heet heen te loodsen.